Waarom iets veranderen dat al twintig jaar werkt? PDC gooit vertrouwd Grand Slam-format overboord

Binnen minder dan een maand wordt in Alexandra Palace het startschot gegeven voor het WK Darts. In aanloop naar het grootste toernooi van het jaar staan er echter nog twee belangrijke majors op de kalender. De eerste daarvan is de Grand Slam of Darts, die komende zaterdag van start gaat in Wolverhampton. Het wordt een bijzondere editie, want het toernooi viert zijn twintigste verjaardag. Bovendien verschijnt er voor het eerst in de geschiedenis een deelnemersveld van maar liefst 48 spelers aan de oche.

De Grand Slam of Darts heeft doorheen de jaren een bijzonder plaatsje veroverd op de dartskalender. Sinds de eerste editie in 2007 onderscheidde het toernooi zich van de andere grote televisietoernooien op de PDC-kalender. Niet alleen door de aanwezigheid van spelers uit verschillende dartsbonden, maar vooral door het unieke format. Waar op de meeste majors een nederlaag meteen het einde van het toernooi betekende, bood de groepsfase van de Grand Slam spelers de mogelijkheid om een misstap recht te zetten. Dat zorgde geregeld voor bijzondere wedstrijden, verrassende ontknopingen en vooral heel wat spanning.

Toch heeft de PDC besloten om die vertrouwde formule overboord te gooien. De editie van 2026 wordt er eentje met 48 deelnemers, kleinere poules en een veel strengere kwalificatieregeling voor de knock-outfase. Een ingrijpende verandering, die ongetwijfeld voor spektakel kan zorgen, maar tegelijkertijd ook vragen oproept. Want wordt de Grand Slam of Darts met deze vernieuwde opzet daadwerkelijk beter?

Om te begrijpen hoe groot de verandering is, moeten we eerst even terug naar het ontstaan van het toernooi. In 2007 organiseerde de PDC voor het eerst de Grand Slam of Darts. Het was destijds een bijzonder initiatief, want de organisatie nodigde niet uitsluitend spelers uit haar eigen circuit uit. Ook enkele toppers uit de BDO kregen een uitnodiging om het tegen de PDC-spelers op te nemen. Daarmee kreeg het toernooi meteen een extra dimensie. Het was niet zomaar een nieuwe major, maar ook een gelegenheid om de krachtsverhoudingen tussen de verschillende dartsbonden te testen.

In die periode was de Grand Slam bovendien nog geen rankingtoernooi. Er stonden dus geen punten voor de wereldranglijst op het spel. Het evenement had eerder het karakter van een prestigieus invitatietoernooi, waarbij de PDC de beste spelers uit verschillende circuits samenbracht. In dat opzicht waren er gelijkenissen met de Premier League Darts, al was de opzet uiteraard helemaal anders. Het ging om een kort en intensief toernooi waarin spelers niet alleen voor de eer, maar ook voor een bijzonder aanzienrijke titel streden.

Dat oorspronkelijke karakter maakte de Grand Slam meteen uniek. De PDC beschikte met het WK Darts, de World Matchplay, de World Grand Prix en de UK Open al over verschillende grote toernooien, maar de Grand Slam bracht iets nieuws. Het was een evenement waarop de beste spelers uit verschillende werelden elkaar konden treffen. Zeker in de beginjaren gaf dat het toernooi een extra aantrekkingskracht.

Niet alleen de deelnemerslijst maakte de Grand Slam bijzonder. Ook het wedstrijdformat was jarenlang een opvallend gegeven op de PDC-kalender. Vanaf de eerste editie in 2007 namen 32 spelers deel aan het toernooi. Zij werden onderverdeeld in acht poules van telkens vier spelers. In die groepsfase nam iedereen het tegen de drie andere spelers uit zijn poule op, waarna de twee beste spelers zich plaatsten voor de achtste finales.

Het was een formule die een belangrijk verschil maakte met de meeste andere grote toernooien. Op een klassiek knock-outtoernooi is er geen ruimte voor een slechte dag. Wie in de eerste ronde verliest, mag zijn koffers pakken. Op de Grand Slam lag dat anders. Een nederlaag hoefde niet meteen fataal te zijn en zelfs na twee verliespartijen was er in uitzonderlijke omstandigheden nog een theoretische mogelijkheid om door te stoten.

Dat laatste maakte de groepsfase soms bijzonder onvoorspelbaar. Spelers konden zich geen al te grote misstappen veroorloven, maar hadden wel de mogelijkheid om een mindere openingswedstrijd recht te zetten. Een sterke tweede of derde wedstrijd kon plots het verschil maken tussen uitschakeling en een plaats in de knock-outfase.

Bovendien zorgde de aanwezigheid van vier spelers per poule ervoor dat er verschillende scenario's mogelijk waren. Soms waren de eerste twee wedstrijden al voldoende om een plaats in de volgende ronde veilig te stellen. In andere poules bleef de strijd tot de laatste wedstrijd open. Het kon zelfs gebeuren dat meerdere spelers op hetzelfde aantal punten eindigden, waardoor het legsaldo een doorslaggevende rol speelde.

En dan waren er nog de beruchte 'one leg shootouts'. Wanneer spelers na de groepswedstrijden niet van elkaar te onderscheiden waren op basis van de gebruikelijke criteria, kon één beslissende leg noodzakelijk zijn om te bepalen wie doorging. Eén leg, één kans en mogelijk het verschil tussen een geslaagd en een mislukt toernooi. Dat leverde momenten op die perfect pasten bij het karakter van de Grand Slam.

Het was precies die onvoorspelbaarheid die het toernooi een eigen identiteit gaf. Niet alleen de beste speler van het moment kon zich plaatsen voor de volgende ronde. Ook spelers die een mindere start kenden, konden zich terugknokken. Tegelijkertijd kon een favoriet die zich na een sterke openingswedstrijd comfortabel waande, plots nog in de problemen komen.

De groepsfase zorgde er bovendien voor dat er vanaf de eerste speeldag heel wat wedstrijden op het programma stonden waarin verschillende belangen meespeelden. Sommige spelers vochten voor hun laatste kans, anderen probeerden hun groepswinst veilig te stellen en nog anderen waren afhankelijk van de uitslag van een wedstrijd waarin ze zelf niet eens aan de oche stonden. Dat gaf de Grand Slam een dynamiek die op weinig andere toernooien terug te vinden was.

Doorheen de jaren veranderde het aanzien van de Grand Slam wel degelijk. In 2015 besloot de PDC om het toernooi een volwaardige rankingstatus te geven. Daarmee werd het evenement niet langer uitsluitend een prestigieuze uitnodigingswedstrijd, maar ook een belangrijk onderdeel van de strijd om de wereldranglijst. De prestaties in Wolverhampton kregen voortaan ook sportief en financieel een extra betekenis voor de deelnemers.

De oorspronkelijke gedachte achter het toernooi bleef daarbij grotendeels behouden. Spelers uit verschillende circuits konden elkaar nog steeds treffen en de groepsfase bleef intact. Dat veranderde pas definitief nadat de BDO in 2020 ophield te bestaan. Vanaf dat moment verdwenen ook de uitnodigingen voor spelers uit andere bonden. De Grand Slam werd daardoor steeds meer een toernooi waarin de beste spelers uit het PDC-circuit het tegen elkaar opnamen.

Toch bleef het evenement zijn eigen identiteit behouden. De groepsfase was immers nog altijd een opvallend verschil met de andere majors. Terwijl de PDC-kalender doorheen de jaren steeds voller werd en de meeste grote toernooien een klassieke knock-outstructuur behielden, bleef de Grand Slam vasthouden aan een format dat al sinds de eerste editie in 2007 bestond.

Dat was op zich opmerkelijk. De PDC staat bekend om haar bereidheid om toernooien en formats aan te passen wanneer de organisatie denkt dat daarmee een beter product kan worden afgeleverd. De Grand Slam vormde jarenlang een uitzondering op die regel. Het oorspronkelijke concept bleek immers goed te werken en had een duidelijke plaats verworven op de dartskalender. Maar aan die continuïteit komt nu dus een einde.

Voor de editie van 2026 heeft de PDC besloten om de Grand Slam of Darts grondig te hervormen. Het deelnemersveld wordt uitgebreid van 32 naar 48 spelers. Dat betekent dat er zestien extra spelers aan de start verschijnen en dat ook de groepsfase een volledig nieuw gezicht krijgt.

Waar vroeger acht poules van vier spelers werden gevormd, zijn er nu zestien poules met telkens drie deelnemers. De groepsfase wordt daardoor aanzienlijk korter. Iedere speler krijgt nog slechts twee wedstrijden om een plaats in de volgende ronde af te dwingen. Alleen de zestien groepswinnaars plaatsen zich voor de knock-outfase.

Op papier lijkt dat misschien een relatief eenvoudige aanpassing. Meer deelnemers, kleinere poules en een knock-outfase met zestien spelers. Maar sportief gezien zijn de gevolgen behoorlijk groot. Het verschil tussen het oude en het nieuwe format is immers veel meer dan alleen het aantal wedstrijden.

In de vroegere formule kon een speler zich na een nederlaag nog herpakken. Zelfs een tweede verliespartij hoefde in bepaalde omstandigheden niet meteen het einde te betekenen. In de nieuwe opzet is de situatie veel duidelijker: wie zijn openingswedstrijd verliest, staat meteen met de rug tegen de muur. Een tweede nederlaag betekent sowieso uitschakeling, terwijl ook een overwinning in de openingswedstrijd geen enkele garantie biedt op kwalificatie.

Met slechts twee wedstrijden per speler is er nauwelijks ruimte voor een mindere dag. Een favoriet die zijn eerste wedstrijd verliest, moet in zijn tweede duel niet alleen zelf winnen, maar is bovendien afhankelijk van de uitslag van de andere wedstrijd in de poule. De kans dat een topspeler al na twee wedstrijden naar huis moet, wordt daardoor aanzienlijk groter.

Dat kan voor spektakel zorgen. De druk ligt vanaf de eerste pijl bijzonder hoog en iedere leg kan een belangrijke rol spelen. Tegelijkertijd verdwijnt een deel van de charme die de Grand Slam jarenlang zo herkenbaar maakte. Het was juist de mogelijkheid om een misstap recht te zetten die het toernooi onderscheidde van andere majors.

Wie een voorbeeld zoekt van de mogelijke gevolgen van het nieuwe format, hoeft niet ver te kijken. De poule met Luke Littler, Beau Greaves en Niels Zonneveld is een perfecte illustratie van wat de nieuwe opzet kan betekenen.

Drie spelers die in 2026 al bijzonder sterk voor de dag kwamen en ieder hun kwaliteiten hebben om ver te komen op een groot toernooi. Littler behoort uiteraard tot de absolute wereldtop en is op vrijwel ieder evenement een van de belangrijkste favorieten. Greaves heeft de voorbije periode meermaals bewezen dat ze ook tegen de beste mannelijke spelers kan concurreren. En Zonneveld heeft eveneens voldoende kwaliteit en vorm getoond om niet zomaar als figurant te worden beschouwd.

In het oude format zouden twee van deze drie spelers zich in principe nog kunnen plaatsen voor de volgende ronde. Nu kan één nederlaag al snel fataal zijn. De kans op een verrassende uitschakeling van een grote naam is groter en de wedstrijden krijgen meteen een enorme sportieve betekenis.

Maar tegelijkertijd roept het ook vragen op over de eerlijkheid en de rol van de loting. In een poule van drie spelers kan één ongelukkige indeling bijzonder zware gevolgen hebben. Een speler kan een uitstekend toernooi spelen, maar door de aanwezigheid van twee andere toppers toch naast kwalificatie grijpen. Elders kan een deelnemer met een veel gunstigere loting met twee overwinningen relatief eenvoudig de volgende ronde bereiken.

Dat is uiteraard inherent aan ieder groepssysteem, maar bij poules van drie wordt dat effect nog sterker. Er zijn simpelweg minder wedstrijden om de krachtsverhoudingen te corrigeren. Een enkele uitschieter, een gemiste dubbel of een onverwachte nederlaag kan meteen het verschil maken.

De uitbreiding naar 48 deelnemers heeft natuurlijk ook een aantal voordelen. Meer spelers krijgen de kans om zich op het grote podium te tonen en voor een aantal namen kan de Grand Slam een bijzonder mooie gelegenheid worden om zich internationaal in de kijker te spelen. Zeker voor spelers die niet voortdurend op de grootste televisietoernooien actief zijn, kan dat een belangrijke stap betekenen.

Daarnaast creëert een groter deelnemersveld meer mogelijkheden voor verrassingen. De PDC beschikt over een bijzonder brede groep spelers die op hun dag in staat zijn om de absolute wereldtop te verslaan. Het verschil tussen de top twintig en de spelers daar net achter is in veel gevallen bijzonder klein geworden. Een uitbreiding van het deelnemersveld kan die ontwikkeling extra zichtbaar maken.

Toch mogen we ons ook afvragen of meer deelnemers automatisch een beter toernooi opleveren. De Grand Slam was jarenlang een evenement waarop de 32 geselecteerde spelers allemaal een plaats verdienden op basis van hun prestaties en de criteria voor deelname. Door dat aantal op te trekken naar 48 wordt het deelnemersveld uiteraard breder, maar dat betekent niet noodzakelijk dat de gemiddelde kwaliteit van de wedstrijden stijgt.

Bovendien is er een verschil tussen meer spelers de kans geven om deel te nemen en het sportieve concept van een toernooi verbeteren. Dat zijn twee afzonderlijke zaken. De PDC kan perfect argumenteren dat een groter deelnemersveld zorgt voor meer spektakel en een grotere commerciële aantrekkingskracht. Maar de vraag blijft of de Grand Slam daardoor ook als sportieve competitie aan waarde wint.

Het risico bestaat dat het toernooi een deel van zijn exclusiviteit verliest. De Grand Slam was jarenlang een evenement waarvoor je je moest onderscheiden door prestaties op andere grote toernooien en in verschillende circuits. Deelnemen was op zich al een erkenning. Met 48 deelnemers wordt die drempel lager, al blijft het uiteraard een bijzonder sterke prestatie om een plaats op de deelnemerslijst te veroveren.

Het belangrijkste argument voor het nieuwe format is wellicht de spanning. In een poule van drie spelers staat er vanaf de eerste wedstrijd bijzonder veel op het spel. Er zijn geen mogelijkheden meer om rustig in het toernooi te groeien of een mindere openingswedstrijd te compenseren met twee sterke prestaties.

Voor televisiekijkers kan dat een aantrekkelijk gegeven zijn. Iedere wedstrijd telt en het wordt bijzonder interessant om te zien hoe spelers omgaan met de druk. Wie verliest, heeft vrijwel geen marge meer. Wie wint, moet zich nog steeds bewijzen in een tweede wedstrijd waarin de kwalificatie op het spel staat.

Maar spanning is niet noodzakelijk hetzelfde als sportieve kwaliteit. Een format kan bijzonder spannend zijn zonder dat het de beste manier is om uiteindelijk de sterkste speler te laten winnen. Dat is een belangrijk onderscheid.

De vroegere groepsfase bood over een groter aantal wedstrijden een betere mogelijkheid om de onderlinge krachtsverhoudingen te bepalen. Een speler die over drie wedstrijden de beste resultaten neerzette, verdiende doorgaans zijn plaats in de volgende ronde. In de nieuwe formule kan het verschil tussen doorgaan en uitschakeling veel kleiner zijn.

De PDC heeft met deze beslissing duidelijk gekozen voor verandering. Het is begrijpelijk dat een organisatie haar toernooien voortdurend wil evalueren en bekijken waar er ruimte is voor verbetering. De dartswereld is de voorbije jaren enorm gegroeid, het niveau ligt bijzonder hoog en de belangstelling voor de grote televisietoernooien blijft toenemen. Een uitbreiding van de Grand Slam past binnen die ontwikkeling.

Met de nieuwe formule krijgen we ongetwijfeld een ander soort Grand Slam. Misschien wordt het zelfs een bijzonder geslaagd experiment. De kans op verrassingen neemt toe, de druk op de spelers wordt groter en de groepswedstrijden krijgen een bijzonder hoog belang. Het is zeker niet uitgesloten dat de nieuwe formule voor memorabele momenten zal zorgen.