TERUG IN DE TIJD MET: Larry Butler, de verrassende winnaar van de eerste World Matchplay

In deze rubriek keren we terug in de tijd met een darter. Vandaag doen we dat met Larry Butler. De Amerikaan, bijgenaamd ‘The Bald Eagle’, kende bovendien een bijzonder lange carrière. Hoewel hij na zijn historische succes jarenlang grotendeels uit beeld verdween op het internationale podium, bleef hij in Noord-Amerika actief. In 2015 keerde hij op indrukwekkende wijze terug naar de voorgrond. Met een finaleplaats op de World Masters en kwalificatie voor de Grand Slam of Darts bewees de Amerikaan dat hij ook op latere leeftijd nog steeds in staat was om gevestigde namen het vuur aan de schenen te leggen.

Larry Thomas Butler werd op 21 juli 1957 geboren in de Verenigde Staten. In de beginjaren van zijn carrière bouwde hij vooral een reputatie op in zijn eigen land, waar hij uitgroeide tot een van de opvallende namen binnen het Amerikaanse darts.

Butler verzamelde in Noord-Amerika verschillende aansprekende titels. Zo won hij de New York Open in 1993, 1994 en 1995. Ook het Darts America Championship in 1994 kwam op zijn naam te staan. Daarnaast boekte hij successen op het World Bullshooter Championship, dat hij in 1991, 1992 en 1993 won.

Ook de Cincinnati Spring Fling Open bleek hem bijzonder goed te liggen. Butler schreef dat toernooi op zijn naam in 1991, 1992, 1994 en 1995. Die resultaten onderstreepten zijn status als een van de sterkste darters op het Noord-Amerikaanse continent.

Toch was het destijds bijzonder moeilijk voor Amerikaanse spelers om door te breken op het hoogste internationale niveau. De belangrijkste toernooien werden voornamelijk in Europa georganiseerd, waardoor de afstand, de reiskosten en de beperkte mogelijkheden om regelmatig tegen de beste spelers ter wereld uit te komen belangrijke obstakels vormden.

Butler kreeg begin jaren negentig niettemin de kans om zich op het wereldtoneel te tonen. In 1992 maakte hij zijn debuut op het BDO-WK. Dat eerste optreden leverde echter nog geen succes op. In de openingsronde moest hij zijn meerdere erkennen in Dennis Priestley, die later een belangrijke rol zou spelen in het verhaal van Butlers carrière.

In 1993 ontstond een grote breuk in de professionele dartswereld. Een groep spelers besloot zich af te scheiden van de British Darts Organisation (BDO) en een eigen organisatie op te richten. Die organisatie stond aanvankelijk bekend als de World Darts Council (WDC) en zou later de naam Professional Darts Corporation (PDC) aannemen.

De nieuwe organisatie wilde eigen toernooien en een eigen wereldkampioenschap organiseren. Daarbij werden ook verschillende Noord-Amerikaanse darters uitgenodigd om deel te nemen aan de evenementen. Butler behoorde tot de spelers die van die mogelijkheid gebruikmaakten.

In 1994 verscheen hij aan de start van het eerste wereldkampioenschap van de WDC. Hoewel hij de groepsfase niet overleefde, liet hij wel zien dat hij zich met de gevestigde namen kon meten. Zo versloeg hij John Lowe, de drievoudige wereldkampioen die slechts een jaar eerder nog de laatste wereldtitel vóór de dartsplitsing had veroverd.

Die overwinning was een eerste teken dat Butler ook buiten Noord-Amerika voor verrassingen kon zorgen. Toch had op dat moment nauwelijks iemand kunnen voorspellen wat hij enkele maanden later zou verwezenlijken.

De World Matchplay van 1994 zou voor altijd verbonden blijven met de naam Larry Butler. Het toernooi in Blackpool vormde een van de belangrijkste evenementen op de kalender van de jonge WDC en bracht een aantal van de beste spelers ter wereld samen.

Butler begon aan het toernooi zonder de status van uitgesproken favoriet. De Amerikaan moest het opnemen tegen spelers die veel meer ervaring hadden op de grote Europese podia. Maar naarmate het toernooi vorderde, bewees hij dat hij niet naar Engeland was gekomen om alleen maar ervaring op te doen.

In de eerste ronde rekende Butler af met Steve Raw. Vervolgens versloeg hij Jerry Umberger, waarna hij in de kwartfinales ook de Schotse dartslegende Jocky Wilson uitschakelde. Daarmee had hij al enkele belangrijke hindernissen overwonnen.

In de halve finales wachtte Shayne Burgess. Ook die partij wist Butler naar zich toe te trekken, waardoor hij zich plotseling mocht opmaken voor de finale van een groot internationaal toernooi.

Zijn tegenstander in die eindstrijd was Dennis Priestley. De Engelsman had in 1994 al bewezen dat hij tot de allerbeste spelers ter wereld behoorde en gold als een bijzonder lastige tegenstander. Voor Butler was het bovendien een kans om sportieve revanche te nemen na zijn nederlaag tegen Priestley op het BDO-WK van 1992.

De Amerikaan liet zich echter niet intimideren door de reputatie van zijn tegenstander. In de finale speelde hij zich naar een overwinning met 16-12 in legs. Daarmee veroverde hij niet alleen de trofee, maar ook de hoofdprijs van 10.000 pond.

De betekenis van die overwinning was enorm. Butler werd de eerste Amerikaan die een PDC-major op Europese bodem wist te winnen. Tot op heden is hij bovendien de enige speler uit de Verenigde Staten die daarin is geslaagd.

De prestatie was des te opmerkelijker omdat de PDC destijds nog in de beginfase van haar bestaan zat. De organisatie moest zich nog stevig positioneren naast de BDO, terwijl het internationale dartslandschap volop in beweging was. Butlers overwinning gaf het jonge circuit een bijzonder verhaal: een Amerikaanse speler die de Europese gevestigde orde wist te verrassen en een van de belangrijkste toernooien op de kalender won.

Na zijn historische zege in Blackpool bleef Butler ook op andere grote toernooien actief. In 1995, 1996 en 1997 nam hij deel aan het wereldkampioenschap van de PDC.

Hoewel hij daar niet opnieuw de finale bereikte, bewees hij dat zijn World Matchplay-titel geen toevalstreffer was. Butler boekte overwinningen op meerdere grote namen, onder wie voormalig wereldkampioenen Keith Deller en John Lowe. Ook Rod Harrington, die tot de absolute wereldtop behoorde en de nummer één van de wereld was geweest, moest tegen de Amerikaan een nederlaag incasseren.

Toch slaagde Butler er slechts één keer in om voorbij de groepsfase van deze wereldkampioenschappen te komen. Dat gebeurde in 1996. Nadat hij zich bij de laatste acht had geschaard, werd hij in de kwartfinales uitgeschakeld door Jamie Harvey.

Ondanks die uitschakeling bleef zijn palmares indrukwekkend. Butler had inmiddels bewezen dat hij niet alleen in Noord-Amerika kon domineren, maar ook in staat was om de beste Europese darters te verslaan.

Toch verdween hij na het wereldkampioenschap van 1997 grotendeels uit het reguliere internationale circuit. De belangrijkste toernooien vonden voornamelijk plaats in het Verenigd Koninkrijk en voor Amerikaanse spelers was het moeilijk om op regelmatige basis de oversteek te maken. De combinatie van reisafstanden, kosten en de beperkte mogelijkheden om een volledig internationaal programma af te werken, speelde daarbij een belangrijke rol.

Voor Butler betekende dit niet dat hij definitief afscheid nam van de sport. Hij bleef actief in Noord-Amerika, waar hij nog jarenlang deelnam aan toernooien en zijn status als een van de sterkste spelers van het continent bevestigde.

In 2007 begon Butler opnieuw vaker deel te nemen aan internationale wedstrijden. Het Noord-Amerikaanse darts kreeg in die periode meer mogelijkheden binnen het PDC-circuit, waardoor spelers uit de regio opnieuw meer kansen kregen om zich te meten met internationale tegenstanders.

Butler profiteerde van die ontwikkeling. Hij won onder meer de USA Dart Classic, een toernooi van de World Darts Federation (WDF), en werkte aan een nieuwe terugkeer naar het grote podium.

In 2008 volgde een bijzonder moment. Butler kwalificeerde zich voor de Las Vegas Desert Classic en maakte daarmee voor het eerst in meer dan tien jaar opnieuw zijn opwachting op een groot televisietoernooi. Als een van de vier Noord-Amerikaanse qualifiers mocht hij het opnemen tegen de internationale top.

Zijn rentree op televisie eindigde in de eerste ronde. Tegen de Engelsman Alan Tabern verloor hij met 6-4. Toch was de kwalificatie op zichzelf al een belangrijke stap voor de Amerikaan, die na jaren buiten de schijnwerpers opnieuw een internationaal publiek bereikte.

In april 2009 reisde Butler naar Europa om deel te nemen aan verschillende Players Championships en kwalificatietoernooien voor de UK Open. Hij nam deel aan zestien evenementen en bereikte in dertien daarvan de fase waarin prijzengeld te verdienen viel. Zijn beste resultaat was een kwartfinaleplaats tijdens een regionaal evenement in de West Midlands op 1 april.

Later dat jaar liet hij tijdens een Players Championship in Las Vegas opnieuw zijn klasse zien. Butler gooide een negendarter, een van de meest bijzondere prestaties die een darter kan leveren. Het was een opvallend moment tijdens een periode waarin hij probeerde opnieuw aansluiting te vinden bij het internationale niveau.

De negendarter leverde hem echter geen toernooizege op. In zijn wedstrijd in de tweede ronde verloor hij met 6-2 van Jan van der Rassel. Toch bewees de perfecte leg dat Butler nog altijd over het scorend vermogen beschikte om op hoog niveau mee te draaien.

Terwijl Butler zijn internationale ambities opnieuw vormgaf, bleef hij in Noord-Amerika bijzonder succesvol. In 2009 vormde hij een duo met de Canadese kampioen Bob Sinnaeve. Hun samenwerking leverde meteen verschillende titels en ereplaatsen op.

Tijdens de North American Open in Boston wonnen ze samen het cricket-dubbelspel en eindigden ze als tweede in het 501-dubbelspel. Ook op de Windy City Open in Chicago waren ze succesvol met winst in het cricket-dubbelspel. Butler eindigde daar bovendien als tweede in het 501-enkelspel.

Op de Peachtree Open in Atlanta boekte de Amerikaan opnieuw grote successen. Hij won zowel de Pro Singles als het 501-enkelspel en voegde daar nog overwinningen in de blind draw en het open 501-dubbelspel aan toe. In het cricket-dubbelspel eindigde hij als tweede. Het duo sloot het jaar af met winst in het 501-dubbelspel tijdens de Buckeye Open in Columbus, Ohio.

Ook 2010 verliep bijzonder succesvol. Butler behaalde verschillende podiumplaatsen op toernooien in onder meer Philadelphia, Huntsville, Syracuse, Indianapolis en New Hampshire. Hij won zowel enkel- als dubbelspeltitels en bleef een vaste waarde op de Amerikaanse toernooikalender.

Een belangrijk hoogtepunt volgde tijdens de USA Darts Classic in Connecticut. In een deelnemersveld van meer dan tweehonderd spelers won Butler zowel het 501-enkelspel als het cricket-enkelspel. Die resultaten versterkten zijn ambitie om opnieuw via de American Darts Organization (ADO) een plaats op het internationale podium te veroveren.

De overwinning in het 501-enkelspel leverde hem een uitnodiging op voor de World Masters. Daarnaast plaatste hij zich dankzij zijn resultaten voor de Amerikaanse ploeg die in 2011 aan de WDF World Cup in Ierland zou deelnemen.

Ook in 2011 bleef Butler prijzen verzamelen. In Las Vegas won hij het National Cricket Championship en het 501-enkelspel. Daarnaast eindigde hij als tweede in het cricket-enkelspel en won hij het 501-dubbelspel. Daarmee onderstreepte hij opnieuw zijn dominantie op de Amerikaanse dartskalender.

In 2013 keerde Butler terug op een groot televisietoernooi toen hij samen met Darin Young deelnam aan de PDC World Cup of Darts. Het toernooi, waarin landen met teams van twee spelers tegen elkaar uitkomen, bood de Amerikaan opnieuw de mogelijkheid om zich met internationale tegenstanders te meten.

Het werd echter geen succesvolle campagne voor de Verenigde Staten. Butler en Young kwamen uit in groep F en verloren hun wedstrijden tegen Finland en Duitsland. Tegen Finland werd het 5-4, terwijl Duitsland met 5-3 te sterk was. Daardoor eindigde het Amerikaanse duo als laatste in de groep.

Een jaar later keerden ze terug voor de editie van 2014. De Verenigde Staten bereikten toen de tweede ronde, waarin Engeland de tegenstander was. Butler nam het in het enkelspel op tegen Phil Taylor, die op dat moment al was uitgegroeid tot een van de grootste spelers uit de dartsgeschiedenis. Taylor won hun onderlinge wedstrijd, maar Darin Young zorgde vervolgens voor een verrassing door Adrian Lewis te verslaan.

Daardoor moest een dubbelspel de beslissing brengen. Daarin bleek Engeland met 4-1 te sterk, waardoor het Amerikaanse duo opnieuw vroegtijdig werd uitgeschakeld.

Hoewel de resultaten op de World Cup of Darts beperkt bleven, betekenden deze deelnames voor Butler wel een terugkeer op het internationale televisietoneel. De Amerikaan bleef bovendien actief op een leeftijd waarop veel andere spelers hun carrière al hadden afgebouwd.

In 2015 koos Butler opnieuw voor de BDO, de organisatie waar hij in 1992 zijn eerste wereldkampioenschap had gespeeld. Zijn terugkeer bleek een uitstekende beslissing.

Met overwinningen tijdens onder meer de Camellia Classic en de USA Dart Classic verzamelde hij voldoende punten om de BDO America Rankings te winnen. Daarmee plaatste hij zich opnieuw nadrukkelijk in de kijker binnen het internationale darts.

Butler maakte ook indruk op de kwalificatietoernooien voor de Grand Slam of Darts. In oktober veroverde hij een van de twee beschikbare plaatsen en mocht hij opnieuw aantreden tegen de absolute wereldtop. Onderweg naar zijn kwalificatie versloeg hij onder anderen Scott Waites en Glen Durrant, twee spelers die op dat moment tot de sterkste namen binnen het BDO-circuit behoorden.

Zijn grootste succes van dat jaar kwam echter tijdens de World Masters. Butler begon aan het prestigieuze toernooi als een ervaren outsider, maar groeide uit tot een van de opvallendste deelnemers.

Hij versloeg achtereenvolgens verschillende sterke tegenstanders, onder wie Scott Mitchell, Scott Waites en Martin Adams. Mitchell was op dat moment wereldkampioen bij de BDO, terwijl Waites en Adams eveneens over een indrukwekkend palmares beschikten.

Door die overwinningen plaatste Butler zich voor de finale, waarin Glen Durrant op hem wachtte. De Engelsman was een van de dominante spelers binnen het BDO-darts en zou later ook bij de PDC grote successen boeken.

In de eindstrijd bleek Durrant met 7-3 te sterk. Daarmee greep Butler naast een nieuwe grote titel, maar zijn finaleplaats was niettemin een uitzonderlijke prestatie. Bijna twee decennia na zijn laatste deelname aan het WDC-WK had hij opnieuw bewezen dat hij zich met de beste spelers kon meten.

De World Masters-finale bevestigde bovendien dat zijn terugkeer geen kortstondige opleving was. Butler had zich via verschillende toernooien opnieuw naar de internationale top gewerkt en liet zien dat ervaring een belangrijke troef kon zijn.

In november 2015 volgde de Grand Slam of Darts. Butler kwam in een zware groep terecht, waarin hij het moest opnemen tegen Gary Anderson, Raymond van Barneveld en Andy Boulton.

De Amerikaan begon met een nederlaag tegen Anderson. De Schot, die op dat moment wereldkampioen was bij de PDC, won overtuigend met 5-0. Vervolgens herstelde Butler zich door Boulton met 5-4 te verslaan.

In zijn laatste groepswedstrijd wachtte Van Barneveld, de vijfvoudige wereldkampioen. Butler bood weerstand, maar verloor met 5-3. Daardoor slaagde hij er niet in om de knock-outfase te bereiken.

Toch was zijn deelname opnieuw een bewijs van zijn bijzondere loopbaan. Butler had zich via het BDO-circuit gekwalificeerd voor een toernooi waarin de beste spelers uit beide organisaties elkaar ontmoetten. Daarmee keerde hij terug op een podium dat jarenlang buiten zijn bereik had gelegen.

In januari 2016 nam Butler deel aan het BDO-WK. Het was zijn eerste wereldkampioenschap sinds 1997, een periode van maar liefst negentien jaar.

Hij moest het toernooi beginnen in de voorronde, waarin James Hurrell zijn tegenstander was. Butler trok die partij met 3-2 naar zich toe en plaatste zich daarmee voor de volgende ronde.

Daarin wachtte Ryan De Vreede. Ook die wedstrijd eindigde in 3-2, waardoor de Amerikaan zich bij de laatste 32 schaarde. Vervolgens moest hij het opnemen tegen Glen Durrant, die inmiddels als eerste geplaatst was.

Tegen de latere kampioen kon Butler geen vuist maken. Durrant won met 4-0 en beëindigde daarmee de WK-campagne van de Amerikaan.

Hoewel het toernooi niet eindigde met een nieuwe stunt, was het bereiken van de laatste 32 een waardig resultaat voor een speler die na zijn successen in de jaren negentig lange tijd grotendeels uit beeld was verdwenen.

In de nadagen van zijn carrière nam Butler ook nog twee keer deel aan het WK voor senioren. In 2022 bereikte hij daar de kwartfinales na opeenvolgende zeges op Alan Warriner-Little en Keith Deller. Daarin moest hij uiteindelijk met 3-1 zijn meerdere erkennen in Martin Adams. Een jaar later kwam zijn avontuur er al in de openingsronde ten einde. Butler verloor toen met 3-2 van de Engelsman Darren Johnson.

Momenteel komt de inmiddels 69-jarige Amerikaan ook nog regelmatig in actie op diverse toernooien in eigen land.

Larry Butler zal voor altijd herinnerd worden als de Amerikaan die in 1994 de World Matchplay won en daarmee een unieke prestatie neerzette. Zijn overwinning op Dennis Priestley was meer dan alleen een verrassende toernooizege: ze bewees dat spelers van buiten Europa eveneens in staat waren om op het hoogste niveau mee te strijden.

Zijn carrière kende vervolgens verschillende fases. Eerst was er de doorbraak in de jaren negentig, met overwinningen op grote namen en een historische majorzege. Daarna volgde een lange periode waarin hij vooral in Noord-Amerika actief bleef. Uiteindelijk keerde hij terug naar het internationale podium en bereikte hij in 2015 opnieuw een grote finale.

Dat hij op latere leeftijd nog spelers als Scott Mitchell, Scott Waites en Martin Adams wist te verslaan, onderstreept zijn kwaliteiten en doorzettingsvermogen. Butler was niet alleen een speler die profiteerde van een bijzondere week in Blackpool, maar iemand die gedurende vele jaren op hoog niveau presteerde.

Zijn bijnaam ‘The Bald Eagle’ werd zo verbonden aan een van de meest opmerkelijke verhalen uit de geschiedenis van het internationale darts. Meer dan dertig jaar na zijn historische overwinning blijft zijn naam uniek: geen enkele andere Amerikaan heeft tot dusver een PDC-major in Europa gewonnen.