Terug in de Tijd - Gary Mawson: de Canadese Amerikaan die succesreeks van Raymond van Barneveld stopte op de UK Open

In deze rubriek halen we regelmatig herinneringen op aan een darter uit het verleden. Vandaag is het de beurt aan de Canadees Gary Mawson, die vooral opzien baarde door in 2008 de finale van de UK Open te bereiken.

Mawson behoort tot de meest opvallende Noord-Amerikaanse darters die ooit actief waren op het hoogste niveau. Hoewel zijn naam niet dezelfde status heeft als die van de grootste wereldkampioenen, wist hij in de jaren negentig en de eerste tien jaar van deze eeuw regelmatig indruk te maken op de grote PDC-toernooien. Zijn internationale achtergrond, het vertegenwoordigen van meerdere landen en zijn verrassende successen tegen enkele van de grootste namen uit de dartswereld maken hem tot een bijzondere verschijning in de geschiedenis van de sport.

Mawson werd geboren in Canada als zoon van Britse ouders. Op jonge leeftijd verhuisde het gezin naar het Engelse Bolton, waar hij tussen zijn derde en zevende levensjaar woonde. Vervolgens keerde de familie terug naar Canada. Dankzij zijn Britse afkomst en zijn jeugd in Engeland bezit hij zowel de Canadese als de Britse nationaliteit.

Later vestigde hij zich in de Verenigde Staten, waar hij na jarenlang wonen ook het Amerikaanse staatsburgerschap verkreeg. Daardoor kwam hij gedurende zijn loopbaan uit voor zowel Canada als de Verenigde Staten, terwijl hij in een later stadium opnieuw onder Canadese vlag speelde. Zo vertegenwoordigde hij Canada tijdens de US Darts Masters van 2019.

Zijn eerste poging om door te breken op het professionele dartscircuit vond plaats in 1989. Mawson reisde naar Groot-Brittannië om zich te meten met de beste spelers van dat moment, maar de timing bleek ongelukkig. De dartsport verkeerde destijds in een moeilijke periode, waarin sponsoren en televisiezenders zich grotendeels hadden teruggetrokken. Daardoor waren de mogelijkheden voor buitenlandse spelers beperkt en besloot Mawson terug te keren naar Canada om zijn carrière daar voort te zetten.

In 1992 nam hij voor het eerst deel aan het Canadian National Darts Championship. Hoewel hij strandde bij de laatste zestien, liet hij zien over voldoende talent te beschikken om zich te meten met de beste spelers van Noord-Amerika. Twee jaar later veranderde het professionele dartslandschap ingrijpend door de oprichting van de World Darts Council, de organisatie die later verderging als de Professional Darts Corporation (PDC). Naast de veertien Britse spelers die zich hadden afgescheiden van de British Darts Organisation werden ook enkele Noord-Amerikaanse darters uitgenodigd om het deelnemersveld compleet te maken. Mawson behoorde tot die eerste lichting internationale spelers.

Zijn televisiedebuut volgde tijdens de World Matchplay van 1995. Daar trof hij direct Phil Taylor, die op dat moment al gold als de dominante speler in de dartswereld. Mawson verraste vriend en vijand door vroeg in de wedstrijd een voorsprong te nemen, maar Taylor stelde uiteindelijk orde op zaken en won de partij met 8-5. Ondanks de nederlaag liet Mawson zien dat hij zich op het hoogste podium staande kon houden.

Gedurende de tweede helft van de jaren negentig groeide hij uit tot een vaste vertegenwoordiger van Canada op de belangrijkste PDC-toernooien. Hij nam tussen 1995 en 2000 ieder jaar deel aan de World Matchplay en verscheen ook meerdere keren op de World Grand Prix en het WK Darts. Zijn beste resultaat uit die periode behaalde hij tijdens de World Grand Prix van 1998. Daar bereikte hij de kwartfinales, wat jarenlang zijn beste prestatie op een groot PDC-toernooi zou blijven.

Na de eeuwwisseling bleef Mawson actief op het Noord-Amerikaanse circuit. Hij vertegenwoordigde inmiddels de Verenigde Staten en bouwde daar een sterke reputatie op. Zijn prestaties leverden hem een plaats op tijdens de Las Vegas Desert Classic van 2007. Op dat toernooi evenaarde hij zijn beste resultaat op een televisietoernooi door opnieuw de kwartfinales te bereiken. Dankzij zijn constante resultaten kwalificeerde hij zich bovendien voor de allereerste editie van de Grand Slam of Darts, waarmee hij voor het eerst sinds jaren weer op een van de grootste PDC-podia verscheen.

Het jaar 2008 groeide uit tot het absolute hoogtepunt van zijn loopbaan. Tijdens de US Open boekte Mawson een knappe overwinning op Raymond van Barneveld in de laatste 32. Daarmee plaatste hij zich voor de laatste zestien en bewees hij dat hij ook de absolute wereldtop kon verslaan.

Nog indrukwekkender was zijn optreden enkele weken later tijdens de UK Open. Zijn deelname aan dat toernooi leek aanvankelijk zelfs in gevaar te komen. Mawson had op John F. Kennedy International Airport in New York per ongeluk zijn Canadese paspoort achtergelaten. Gelukkig had hij zijn Britse paspoort nog bij zich, waardoor hij zonder problemen Groot-Brittannië kon binnenkomen via Manchester Airport en alsnog aan het toernooi kon deelnemen.

Eenmaal aan de oche begon Mawson aan een indrukwekkende zegereeks. Hij rekende achtereenvolgens af met Darren Johnson, Mark Frost, Alex Roy, Mark Lawrence, Mark Dudbridge en Wayne Jones. Daarmee plaatste hij zich verrassend voor de halve finales. Daar wachtte opnieuw Raymond van Barneveld, die de UK Open in 2006 en 2007 had gewonnen en bovendien al zestien opeenvolgende wedstrijden op dat toernooi ongeslagen was gebleven.

Mawson zorgde voor een van de grootste verrassingen van het toernooi door Van Barneveld met 10-8 te verslaan. Omdat de wedstrijd volledig live op televisie werd uitgezonden, kreeg zijn prestatie veel aandacht. Het was bovendien de tweede keer binnen enkele weken dat hij de Nederlandse wereldtopper wist te verslaan. Van Barneveld had in de voorgaande jaren onder meer meerdere finales gewonnen van Phil Taylor en gold als een van de absolute favorieten voor de titel. De overwinning van Mawson werd daarom gezien als een sensationele stunt.

In de finale wachtte James Wade. Hoewel Mawson opnieuw uitstekend speelde, bleek Wade uiteindelijk te sterk en moest de Noord-Amerikaan genoegen nemen met de tweede plaats. Desondanks betekende de finaleplaats veruit het grootste succes uit zijn professionele loopbaan en vestigde hij definitief zijn naam binnen de internationale dartswereld.

Tijdens die memorabele UK Open ontstond bovendien een opvallend nevenverhaal. Britse supporters ontdekten dat Mawson een sterke gelijkenis vertoonde met de destijds zeer populaire Liverpool-manager Rafael Benítez. Gedurende het hele toernooi klonken spreekkoren als "Rafa, give us a wave" en "Rafa Rafael". Mawson speelde daar na afloop met veel humor op in. Toen hem gekscherend werd gevraagd of hij zijn bijnaam misschien moest veranderen in Rafa, antwoordde hij dat Rafael Benítez juist zijn naam zou veranderen in Gary Mawson en dat de nieuwe manager van Liverpool voortaan Gary Mawson heette. De opmerking werd door veel dartsliefhebbers onthouden en droeg bij aan zijn populariteit bij het Britse publiek.

Zijn finaleplaats op de UK Open leverde hem ook een ticket op voor de Grand Slam of Darts van 2008. Daar slaagde hij er echter niet in de groepsfase te overleven, waardoor een nieuw groot succes uitbleef.

Ook in de jaren daarna bleef Mawson regelmatig actief op internationale toernooien. In 2012 vertegenwoordigde hij samen met Darin Young de Verenigde Staten tijdens de World Cup of Darts. Het Amerikaanse duo bereikte de kwartfinales, waarin Engeland uiteindelijk met 3-1 te sterk bleek. Mawson zorgde in dat duel echter voor een opvallend hoogtepunt door zijn enkelpartij te winnen van vijftienvoudig wereldkampioen Phil Taylor. Het was een van de meest aansprekende individuele overwinningen uit zijn carrière.

Een jaar later schreef Mawson opnieuw geschiedenis op Noord-Amerikaanse bodem. Tijdens de Las Vegas Open van 2013 produceerde hij een perfecte negendarter, de kortst mogelijke leg in darts. Hij bekroonde dat indrukwekkende optreden door ook het toernooi te winnen dankzij een overwinning op Wes Newton in de finale.

Na enkele jaren buiten de schijnwerpers keerde Mawson in 2019 terug op een officieel PDC-toernooi. Via de Noord-Amerikaanse kwalificatieranglijst plaatste hij zich voor de US Darts Masters. Opvallend genoeg kwam hij daarbij opnieuw uit voor Canada, waarmee hij terugkeerde naar het land waarvoor hij het grootste deel van zijn vroege carrière had gespeeld. In de eerste ronde bood hij goed tegenstand aan Gerwyn Price, maar moest uiteindelijk met 6-4 zijn meerdere erkennen in de latere wereldkampioen.

Hoewel Gary Mawson nooit een wereldtitel wist te veroveren, behoort hij tot de succesvolste Noord-Amerikaanse darters van zijn generatie. Zijn verrassende zeges op grootheden als Raymond van Barneveld en Phil Taylor, zijn finaleplaats op de UK Open en zijn internationale loopbaan onder drie verschillende nationaliteiten hebben hem een bijzondere plaats bezorgd in de geschiedenis van internationale dartssport.

Mawson is inmiddels 63, maar blijft actief op het Noord-Amerikaanse circuit. Zo plaatste hij zich voor de US Darts Masters, een toernooi dat deel uitmaakt van de World Series of Darts. Mawson verloor in Madison Square Garden in de openingsronde met 6-2 van Jonny Clayton. Vorig jaar kwam hij overigens ook nog in actief bij de MODUS Super Series. Ondanks zijn stilaan gevorderde leeftijd blijft het vuur dus branden bij Mawson en zien we hem mogelijk ook de komende jaren nog terug op PDC-toernooien.