"We spraken af dat wie het eerst zou overlijden, de ander geen zwart zou dragen op de begrafenis" - Russ Bray blikt terug op pact wat hij sloot met Eric Bristow

Russ Bray heeft als scheidsrechter binnen de PDC een periode meegemaakt die hij zelf met recht memorabel noemt. Nu hij zijn iconische stem ook inzet bij evenementen buiten de PDC, blikte hij terug op een reeks onvergetelijke momenten: van een bijna-ruzie met een collega-darter tot een bijzondere belofte aan Eric Bristow, en de beste wedstrijd die hij ooit mocht callen.

In talkSPORT's 20 Questions Around The Clock stond Bray eerst stil bij zijn eigen weg naar het PDC-podium. Nog vóór hij uitgroeide tot een van de bekendste stemmen in de sport, was hij zelf een fanatiek darter. "Ik speelde county darts voor Hertfordshire", vertelde Bray. "Op een dag kwam de county caller niet opdagen. De opzet was exact zoals op het podium: twee schrijvers en een scheidsrechter. Ik zei dat ik wel even wilde helpen voordat ik zelf moest spelen. Ik riep een paar partijen en iemand zei: 'Maat, dat klonk prima.' Ik vond het geweldig — het was totaal anders dan zelf spelen."

Bray bleef vervolgens actief als schrijver in zijn kroegcompetitie, waar hij speelde voor het A-team en tegelijk het B-team ondersteunde. "Dat was rond 1992. In 1994 kwam de splitsing tussen PDC en BDO", aldus Bray. "Ongeveer achttien maanden na de start van de PDC vroegen ze of ik reserve-scheidsrechter wilde worden. Brendan had toen al twee vaste mannen: Freddie Williams en Bruce Finlay. Ik zei ja, maar ik zat overal in de ban omdat ik met de WDC was meegegaan, zoals het toen heette. Ik kon zelfs niet meer in mijn lokale league spelen."

Lang duurde het niet voordat hij wedstrijden mocht callen met absolute grootheden. "In 1996 ging ik naar Blackpool en riep ik op zondagavond de eerste twee partijen. Die werden toen niet live uitgezonden. De eerste was met John Lowe, de tweede met Paul Lim — op dat moment de enige twee spelers met een negendarter op tv. Ik was zó zenuwachtig."

Wat volgde is inmiddels dartshistorie. "Ik kwam van het podium en Tommy Cox zei: 'We nemen geen reserve-scheidsrechter. We nemen drie scheidsrechters. Welkom bij de PDC.' Mijn volgende wedstrijd was meteen op het WK 1996-97."

Als scheidsrechter bleef Bray altijd buiten fysiek conflict, maar als speler liep het ooit bijna uit de hand. "Dat was jaren geleden tegen Mick Manning,” vertelde hij. “We speelden een verschrikkelijke partij: best of five, 2-2, allebei op dubbel één. We hadden er elk zo'n 30.000 pijlen op gegooid. Ik raakte 'm uiteindelijk, gaf hem een hand, en hij sloeg die weg en noemde me iets. Ik verloor mijn kalmte, greep hem vast en we werden uit elkaar gehaald. Geen klappen hoor — dat was het."

Brays rauwe, herkenbare stem groeide uit tot een van de handelsmerken van het moderne darts. Op de vraag wie volgens hem de beste caller ooit is, maakte hij een duidelijk onderscheid. "Voor de stem: Bruce Finlay. Zijn intonatie, zijn 180-call — fantastisch. Voor foutloosheid en precisie: George Noble. Kirk Bevins zit daar ook dicht tegenaan. Maar voor mij blijft het: Finlay voor de stem, Noble voor de consistentie."

Ook over spelers had Bray een uitgesproken mening. Wie volgens hem structureel te weinig waardering krijgt? Gerwyn Price. "Een fantastische vent en een fantastische speler", aldus Bray.

'The Iceman' was jarenlang mikpunt van boegeroep en controverse, maar Bray nam het nadrukkelijk voor hem op. "Buiten de oche is hij rustig en respectvol. Op de oche draagt hij zijn hart op de tong — dat is zijn werkethiek. Hij geeft alles. Na dat incident met Gary Anderson keerde het publiek zich tegen hem, maar dat slijt. Hij verdient meer respect. Het is een geweldige kerel en een ongelooflijke darter."

Bray bewaart warme herinneringen aan zijn tijd met Bristow, een van de grote pioniers van de sport. "Eric was een ongelooflijk karakter. We reisden samen door Canada, gingen poolhallen af om te hustlen en wonnen een paar honderd dollar. Fantastisch gezelschap."

Ze sloten zelfs een pact: "We spraken af dat wie het eerst zou overlijden, de ander geen zwart zou dragen op de begrafenis. Toen Bristow in 2018 overleed, hield Bray woord. "Ik droeg een paars tonisch pak."

In zijn carrière riep Bray talloze topwedstrijden. Zijn laatste PDC-partij was de WK-finale waarin Luke Littler op 16-jarige leeftijd de finale haalde en met 7-4 verloor van Luke Humphries. "Wat een finale om mee te stoppen", zei Bray. "Ik wist dat ik een nieuwe rol kreeg. Het was geen opluchting, maar vooral opwinding over wat zou komen."

Toch staat die wedstrijd niet bovenaan zijn lijst. Dat is volgens hem onbetwist: "Raymond van Barneveld tegen Phil Taylor, WK-finale 2007. Sudden-death leg, recordaantal 180ers — dat gaat nooit meer overtroffen worden."